FOP & Grip Mevsimi

Saglikli insanlar icin bile tehlikeli bir hastalik olan grip, FOP hastalari icin daha da tehlikeli bir hale gelmektedir. Atlanta'da yeralan Hastalik Kontrol ve Onleme Merkezleri (CDC-The Centers for Disease Control and Prevention) gribe bagli komplikasyonlar sonucu her yil 20,000 kisinin oldugunu, 114,000 kisinin de hastanelik oldugunu tahmin etmektedir. Sik gorulen komplikasyonlar arasinda yasamsal risk tasiyan zaturree ve yolactigi bobrek yetmezligi nedeniyle diyaliz gerektiren agir kas tahribati yer almaktadir. Gribe bagli komplikasyonlarin gorulme riskinin en yuksek oldugu gruplar bebekler, yaslilar ve ozurlulerdir.

FOP hastaligi tasiyan kisiler, gribal komplikasyonlardan ozellikle etkilenmektedirler. Bu durum, erken yaslarda meydana gelen gogus duvarindaki siddetli sinirlayici hastaliktan kaynaklanmakta ve bu da giderek solunum yolu enfeksiyonlarina bagli ciddi komplikasyonlarin gorulme riskini arttirmaktadir.Yakin zamanda tamamlanan bir FOP arastirmasinin da (su anda “Clinical Orthopaedics & Related Research” dergisinde basim asamasinda) ikna edici bicimde gosterdigi uzere, FOP hastaligi tasiyan kimselerde gribin kotulesmesi riski normalden onemli olcude yuksektir.Gogus duvarini etkileyen bu kotulesmeler, grip hastaligi gecirmekte olan FOP hastalarinin zaten nazik olan solunum durumunu iyice tehlikeye atmaktadir.

FOP hastalari, her yil grip asisi olmayi goz onune almalidir. Buna ek olarak, FOP hastalarinin ailelerindeki diger saglikli bireylerin de grip asisi vurdurmalari, son derece hassas olan FOP hastasina grip bulastirma riskini azaltmak acisindan yararli olacaktir.

FOP hastalarinin kas icine zerkedilen asidan kacinmalari genellikle tavsiye edilmektedir. 1998 yilinda yayimlanmis ve (FOP tasimayan hastalarda) grip asisinin degisik verilme bicimlerini inceleyen bir rapora gore, deri altina verilen grip asisi kas icine verilenle karsilastirildiginda benzer oranlarda antikor meydana getirmektedir.

Grip asisi olup olmamak, FOP hastaligi tasiyan herkesin, doktoruna da danisarak, kendi kendine vermesi gereken bir karardir. 2003-2004 grip mevsimi icin hazirlanmis olan grip asisi her ne kadar yaygin olan grip virusune tam karsilik gelmiyorsa da CDC yine de grip asisinin agir bir enfeksiyona karsi bir miktar da olsa koruma saglayacagina inanmaktadir. Grip asisi, grip mevsiminin gec bir doneminde yapildiginda bile koruyucu olabilirken, bazen eldeki asi miktarinin yetersizligi her asi olmak isteyenin veya olmasi gerekenin asilanamamasi sonucunu dogurmaktadir.

Asi olma karari verildiginde, asi, cok ince ucli igneyle ve deri altina verilmelidir. Ayrica, asilanan bolgeye buz torbasi konulmali ve iltihaplanmayi azaltmak amaciyla 12-24 saat boyunca aralikli olarak bu uygulamaya devam edilmelidir.

Grip asisi yumurtaya alerjisi olanlara kesinlikle verilmemelidir (cunku asi yumurta icinde gelistirilmektedir). Grip asisi, vucudu daha once asiya karsi ters tepki vermis birisine de verilmemelidir. En onemlisi de, grip asisi, hastaligin etkin oldugu asamadaki bir FOP hastasina kesinlikle uygulanmamalidir.

ABD Gida ve Ilac Dairesi'nin onayindan gecmis burunicine uygulanan yeni bir grip asisi, aksi belirtilmedigi surece 5-49 yas arasi bireylerin kullanimina sunulmustur. Bu yeni asi igne olmayi gerektirmediginden, bazi FOP hastalari icin tercih edilir bir secenek olabilecektir. Burunici asi, geleneksel igneli asiya gore kat kat daha pahali olmasina karsin, her an elde mevcuttur. Bu asilama yontemi oldukca yenidir ve canli ama zayiflatilmis grip virusu kullanmaktadir. Ustelik, FOP toplulugu icinde, burunici asiyla ilgili deneyim de cok daha azdir. Bu yil icinde burunici asi uygulanan genc bir cocuk, asi olduktan iki gun sonra agir bir FOP kotulesmesi yasamistir. Bu, rastlantisal olabilecegi gibi asiyla ilgili bir durum da olabilir. Kesin olarak soylemek olanaksizdir. Ote yandan, FOP hastasi bir kac cocuga daha burunici asi uygulanmis ve herhangi bir ters tepki gozlenmemistir. Gelecekte, hem burunici grip asisinin hem de grip belirtilerinin ciddiyetini ve suresini azaltmada etkili oldugu kanitlanmis Oseltamivir ya da Zanamivir gibi antiviral ilaclarin, FOP hastalari uzerinde de guvenli ve etkili oldugunu belirleyecek bilimsel calismalar yapilabilir.

Herhangi bir birey icin ne karar verilirse verilsin, bu, o FOP hastasinin tibbi gecmisinin, doktoruna da danisarak dikkatli bir degerlendirmesi sonucu verilmelidir. Bircok hasta asilanma konusunda kati goruslere sahiptir ve dolayisiyla, kolay verilecek bir karar degildir bu. Fakat su da unutulmamalidir ki, grip saglikli insanlar icin bile cok ciddi ve yasamsal risk tasiyan bir hastalikken, yukarida belirtildigi uzere, bu risk FOP hastalari icin daha da buyuktur.

Bu sonucla, asilanmanin riskleri oldugu kadar, grip hastaligi gecirmenin de cok ciddi ve yasamsal riskleri vardir. Bircok hasta soguk alginligi belirtilerini yanlis olarak grip diye yorumlamaktadir. Grip gecirdiklerini dusunmekte ve bunun sadece gecici bir rahatsizlik oldugunu sanmaktadirlar. Unutmamak gerekir ki grip, kotu bir soguk alginligindan cok daha baska bir illettir ve basta cocuklar, yaslilar ve ozurluler olmak uzere herhangi bir kimse icin ciddi yasamsal risk tasiyan bir hastalik olabilir. Asilanmanin yararlarini ve sakincalarini karsilastirirken bunu da akilda tutmak gerekir.

Bugun alinacak kucuk onlemler yarin bizi buyuk dertlerden kurtaracaktir. Grip hastaligi riskini azaltacak, sagduyuya dayanan geleneksel yontemlere onem verilmelidir. Bunlarin icinde, kalabaliktan kacinmak, yeterince dinlenmek ve sivi almak, elleri sik sik yikamak ve yuze ve gozlere dokunmaktan kacinmak, vs. sayilabilir.

Her ne kadar bu kisa tedavi kilavuzu, grip ve asilanma konusundaki tum sorulara yanit veremese de grip asisinin FOP hastalari icin goreceli fayda ve sakincalarini ortaya koyan yararli bir degerlendirme olacagini umarim.

Frederick S. Kaplan, M.D.
Ortopedik Molekuler Tip Bolumu, Isaac & Rose Nassau Profesoru Pennsylvania Universitesi Tip Fakultesi

back to top